Aktualności

Organizacja wycieczek szkolnych

Organizacja wycieczek szkolnych

04.06.2008

Organizacja wycieczek w każdej placówce edukacyjnej podlega ścisłym przepisom prawnym, które określają i regulują wiele wytycznych dotyczącym organizacji, przebiegu i wszelkich wymogów formalnych związanych z wycieczkami.


Ze względu na różnorodność form i rodzajów wycieczek, czasu trwania i charakteru najlepiej jest, gdy szkoła ma opracowany regulamin wycieczek dostosowany do potrzeb placówki. Regulamin powinien zawierać przede wszystkim zasady ich organizacji (najlepiej na poszczególnych etapach organizacji), przepisy BHP dotyczące wymagań i obowiązków kierownika, opiekunów, a także ustalenia co do liczby opiekunów, zasad zachowania uczestników w różnych sytuacjach (m.in. w czasie przejazdów, podczas zwiedzania) oraz kwestie dotyczące wyposażenia lub dodatkowego przygotowania uczestników do wycieczki.


Poniżej znajdują się wybrane fragmenty regulaminu wycieczek:







V. ZALECENIA I PRZEPISY DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA


W celu zapewnienia optymalnego bezpieczeństwa i należytej opieki uczestnikom wycieczek, szkoła jako ich organizator określa szczegółowe wytyczne, w oparciu o ustawy, zarządzenia i inne akty prawne, co do:



1. Wymogów, jakie muszą spełniać opiekunowie i ich obowiązków.



2. Liczby opiekunów przypadających na ilość uczniów w zależności od rodzaju, miejsca, warunków realizacji wycieczek.



3. Wykorzystywanych środków komunikacji publicznej.



4. Opracowania stosownych regulaminów i zapoznania z nimi uczestników.



5. Zgromadzenia obowiązkowej dokumentacji.







Ad. 1. Sprawowanie opieki nad uczestnikami


Przepisy szczegółowe, które stanowią o doborze kadry i osobach pełniących dodatkowy nadzór nad uczestnikami i przebiegiem imprezy, biorą pod uwagę zdolność prawną tych osób przy powierzaniu odpowiedzialności i obowiązków oraz możliwości ich rozliczenia za jej realizację.


Organizator wyznacza osoby, które będą pełniły – w zależności od ilości uczestników, rodzaju i formy imprezy, miejsca, czasu i intensywności oraz innych wymogów formalno–prawnych – następujące funkcje:


1. Kierownika (lub jego zastępcę)


2. Opiekunów


3. Inne osoby wspomagające realizację imprezy, posiadające stosowne przygotowanie, umiejętności i uprawnienia:


a) pilota, przewodnika, instruktora: ds. WF/rekreacji ruchowej; ds. kulturalno–oświatowych, ratownika, lekarza i/lub pielęgniarkę


b) samych uczestników, przydzielając im konkretne funkcje i zadania







Kierownik


Odpowiedzialny jest za całą organizację, przebieg i realizację programu, rozliczenie finansowe, dokumentację imprezy oraz za zdrowie i bezpieczeństwo uczestników, dobrą, bezkonfliktową atmosferę, a także powierzone mienie, wyposażenie i ekwipunek. Zgodnie z przepisami
do 40 uczestników włącznie powołuje się
1 kierownika. Natomiast
powyżej 40 uczestników powinien być powołany
dodatkowo zastępca kierownika.



Obowiązki kierownika i jego zastępcy – w zakresie wyznaczonym przez kierownika:


1. Znajomość przepisów w zakresie organizacji i przeprowadzania imprez turystycznych.


2. Podanie uczestnikom terminu, miejsca wyjazdu i powrotu.


3. Sprawowanie nadzoru nad zapewnieniem warunków do pełnej, bezpiecznej realizacji programu imprezy.


4. Opracowanie i przedstawienie programu i szczegółowego harmonogramu.


5. Opracowanie regulaminu imprezy i zapoznanie z nim uczestników.


6. Zapoznanie uczestników z zasadami bezpieczeństwa i zapewnieniem warunków do ich przestrzegania.


7. Zapoznanie uczestników ze szczegółowymi regulaminami związanymi z pobytem w różnych miejscach, przejazdami, miejscami zakwaterowania.


8. Organizacja transportu, wyżywienia i noclegów.


9. Wykupienie dodatkowej polisy ubezpieczeniowej na czas trwania imprezy.


10. Określenie i przydzielenie zadań opiekunom w zakresie realizacji programu i zapewnienia opieki i bezpieczeństwa uczestnikom.


11. Określenie i podział zadań wśród uczestników.


12. Nadzorowanie planu finansowego (określenie kosztów: ogólnego, jednostkowego, organizacyjnych i programowych imprezy).


13. Dysponowanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację imprezy (regulowanie zobowiązań) i sporządzanie rozliczenia finansowego po jej zakończeniu na podstawie zgromadzonych dowodów finansowych.


14. Prowadzenie dokumentacji imprezy i sporządzenie sprawozdania ustnego lub pisemnego z jej przebiegu organizatorowi.


15. Poinformowanie szkolnego inspektora BHP i dyrekcji o ewentualnych wypadkach, które miały miejsce w trakcie wycieczki.







Opiekun


Opiekunem w trakcie imprezy turystycznej może być osoba pełnoletnia, która jest wyznaczona przez organizatora i posiada uprawnienia kierownika wycieczek szkolnych, jest instruktorem harcerskim, posiada uprawnienia przewodnika turystycznego, pilota wycieczek lub instruktora turystyki kwalifikowanej.


W przypadku szkoły opiekunem wycieczki może być każdy nauczyciel i rodzic, po uzyskaniu zgody dyrektora szkoły oraz złożeniu w jego obecności pisemnego oświadczenia o odpowiedzialności karnej za powierzonych mu uczniów.



Obowiązki opiekuna:


1. Zapoznanie się z przepisami w zakresie organizacji i przeprowadzania imprez turystycznych oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa.


2. Znajomość regulaminów: wycieczki, przejazdów, miejsc zakwaterowania oraz zwiedzanych miejsc i obiektów.


3. Sprawowanie opieki nad uczestnikami, w tym udzielanie pierwszej pomocy w nagłych wypadkach.


4. Kontrolowanie przestrzegania regulaminów ze szczególnym uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa i higieny wypoczynku.


5. Współdziałanie z kierownikiem oraz innymi osobami sprawującymi opiekę i realizującymi program imprezy.


6. Nadzorowanie wykonywania zadań przydzielonych uczestnikom.


7. Sprawdzanie każdorazowo stanu liczbowego uczestników przed wyruszeniem z miejsca pobytu, w czasie realizacji poszczególnych punktów programu, przejazdu oraz po przybyciu do miejsca docelowego.


8. Wykonywanie innych zadań zleconych przez kierownika.







Kierownikiem, opiekunem może być:


(Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. DzU z 2001 r., Nr 135, poz. 1516)



Kierownik – nauczyciel, pełnoletni instruktor harcerstwa oraz w uzgodnieniu z dyrektorem szkoły inna osoba posiadająca uprawnienia przewodnika, przewodnika turystyki kwalifikowanej lub pilota wycieczek.



Opiekun – nauczyciel, instruktor harcerski, a za zgodą dyrektora szkoły inna pełnoletnia osoba – nie ponosi ona jednak odpowiedzialności cywilnej za uczniów.







Ad. 2. Wymagana liczba opiekunów


Szczegółowe przepisy określają
ilość opiekunów przypadających na liczbę uczestników w zależności od rodzaju, miejsca oraz intensywności imprezy turystycznej, oraz wieku, stanu zdrowia, kondycji fizycznej i umiejętności uczestników biorących w niej udział.



A. Na wycieczkach ekstensywnych lub łatwych intensywnych w terenie płaskim:






  • opiekun przypada na 20 uczniów.






B. Na wycieczkach intensywnych
i turystyki kwalifikowanej
1 opiekun przypada na:






  • 7 – 10 uczestników w obszarze górskim. Ponadto wycieczki piesze organizowane na terenach parków narodowych oraz na szlakach leżących
    powyżej 1000 m n.p.m. mogą prowadzić tylko górscy przewodnicy turystyczni.





  • 12 uczestników w trakcie wycieczek rowerowych.





Należy pamiętać, że dozwolona jest tylko jazda pojedyncza (ustawienie rowerów w rzędzie, jeden za drugim z zachowaniem między nimi bezpiecznych odstępów). Zawsze prowadzącym oraz zamykającym grupę rowerzystów jest nauczyciel.






  • 5 uczestników na spływach kajakowych i imprezach żeglarskich.





W tego typu imprezach obowiązują szczegółowe wytyczne, które dokładnie precyzują wymagania i ich realizację.






  • 7 – 10 uczestników na imprezach narciarskich.





  • 15 uczestników, gdy przewiduje się kąpiele w akwenach. Na imprezach, w których przewiduje się zajęcia na wodzie, obowiązkowo
    musi być ratownik
    oraz osoba stale nadzorująca kąpiących się z brzegu.
    Ponadto musi być zapewniony podstawowy sprzęt ratowniczy: koło ratunkowe, rzutki.






C. Na wycieczkach szkolnych, które organizowane są:






  • na terenie miejscowości,
    w której znajduje się siedziba szkoły powinien być zapewniony przynajmniej:






– 1 opiekun na około 30 uczniów (ilość opiekunów powinna być dostosowana do potrzeb grupy, zależnie od wieku i potrzeb grupy/klasy),



– 1 opiekun na 15 uczniów
wtedy, gdy korzysta się ze środków komunikacji miejskiej,






  • poza obrębem miejscowości, w której znajduje się szkoła:






– 1 opiekun przypada na 15 uczniów.



Przepisy zabraniają prowadzenia wycieczek szkolnych podczas burzy, śnieżycy i gołoledzi oraz gdy obniżona jest sprawność psychiczna lub fizyczna młodzieży w jakimś momencie trwania imprezy.







Ad. 3. Przejazdy środkami komunikacji publicznej


Podczas prowadzenia wycieczek szkolnych należy rygorystycznie przestrzegać zasad bezpiecznego:


- poruszania się/przemieszczania w ruchu ulicznym;


- korzystania ze środków komunikacji publicznej.



Przed każdym wyjazdem/wyjściem kierownik wycieczki powinien przedstawić zasady uczniom, którzy potwierdzą ich znajomość własnoręcznym podpisem. W trakcie przemieszczania się uczniowie są uważnie obserwowani przez opiekunów, którzy pilnują, by przestrzegano poznanych zasad.







AUTOKAR/POCIĄG


1. Opiekun musi przebywać ze swoją grupą w pojeździe. Nie wolno rozdzielać grupy na dwa lub więcej pojazdów bez odpowiedniej opieki.


2. Ilość uczestników wycieczki nie może przekraczać ilości miejsc siedzących w pojeździe. Wskazanym byłoby pozostawienie dwóch miejsc wolnych na wypadek, gdyby ktoś zasłabł i należało go położyć.


3. Opiekunowie zajmują miejsca przy drzwiach (przednich i tylnych). Drzwi w czasie jazdy nie mogą być zamknięte na klucz.


4.
Przed wyruszeniem autokaru, kierownik i opiekun powinni upewnić się, że:


– kierowca prowadzący pojazd jest w stanie trzeźwym, wypoczęty i w dobrej formie psychofizycznej;


– pojazd jest sprawny. Sprawdzić należy działanie świateł i hamulców, stan ogumienia (tzw. "łyse opony"), wyposażenie w tablicę informacyjną "Przewóz dzieci" oraz apteczkę pierwszej pomocy. Należy także poprosić kierowcę o pokazanie dokumentu ubezpieczenia pojazdu oraz sprawdzić datę ostatniego przeglądu pojazdu na stacji diagnostycznej. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości, kierownik powinien wezwać najbliższy patrol drogowy policji w celu ich wyjaśnienia i upewnienia się, czy może wyruszyć z młodzieżą w trasę.


Kierownik i opiekun powinni także:


– zadbać o bezpieczeństwo uczniów (wykorzystać do pomocy rodziców, którzy odprowadzają dzieci) oczekujących na załadunek bagażu i wejście do środka pojazdu;


– zabronić młodzieży wchodzenia na jezdnię lub jej przekraczania;


– sprawdzić obecność uczniów, upewnić się o zabraniu przez nich legitymacji szkolnej i ubezpieczeniowej, leków stale przyjmowanych i pieniędzy;


– sprawdzić ich samopoczucie, stan zdrowia i kondycję. Upewnić się co do przyjęcia aviomarinu przez osoby z chorobą lokomocyjną i zabraniu przez nich torebek foliowych;


– zapakować do środka pojazdu podręczną apteczkę pierwszej pomocy, zabraną ze szkoły i wcześniej uzupełnioną przez pielęgniarkę;


– dopilnować, by bagaże uczestników zostały umieszczone w bagażniku i na półkach wewnątrz pojazdu (bagaż podręczny). Upewnić się, że zostały zapakowane wszystkie bagaże;


– przypomnieć rodzicom odprowadzającym dzieci o dacie i godzinie powrotu.



Uczestnicy :


– Przybywają punktualnie na ustalone miejsce zbiórki na 30 minut przed odjazdem (jeżeli nie jest ustalone inaczej).


– Wsiadają do autokaru i zajmują miejsca w kolejności ustalonej przez nauczyciela.


– W autokarze nie spożywają pokarmów mogących zanieczyścić jego wnętrze.


– Śmieci wyrzucają do przygotowanych worków lub pojemników obok foteli.


– Podczas jazdy nie piją napojów.


– W autokarze
nie zmieniają miejsc, nie wstają z foteli, nie hałasują.


– Wszelkie niedyspozycje związane z jazdą zgłaszają natychmiast opiekunowi.


– W czasie postojów wysiadają tylko wyjściem z przodu autokaru, a po wyjściu czekają na dalsze dyspozycje kierownika wycieczki.



– Jeżeli autokar zmuszony jest zatrzymać się, nie można opuszczać go bez zgody kierownika! Podczas postojów blisko dróg nie wolno przechodzić przez jezdnię!


– Po powrocie do autokaru sprawdzają, czy sąsiedzi są na swoich miejscach. (W pociągu zgłaszają wyjścia do toalety opiekunom oraz powiadamiają o nieprzewidzianych sytuacjach, które mogą stanowić zagrożenie dla uczestników lub współpasażerów.)







KOMUNIKACJA MIEJSKA



Uczestnicy :


– Punktualnie przybywają na ustalone miejsce zbiórki.


– Sprawdzają, czy mają ze sobą aktualną legitymację szkolną, kupują bilety do stacji docelowej.


– Znają nazwę przystanku, na którym grupa będzie wysiadać.


– Do pojazdu wsiadają na wyraźną komendę opiekuna.


– Kasują przed (kolejka SKM) lub po wejściu (autobus) bilety.


– Zajmują miejsca siedzące lub stojące wskazane przez opiekunów, w jednej części pojazdu (znajdują się w jednym pojeździe lub w jednej jego części i w zasięgu wzroku opiekuna).


– Zachowują spokój, ograniczają głośne rozmowy.


– Wysiadają na komendę opiekuna. Czekają, aż zbierze się cała grupa.


– Wszyscy razem wyruszają do miejsca docelowego.







PORUSZANIE SIĘ PIESZO


W trakcie pieszego poruszania się z grupą w terenie opiekunowie powinni tak podzielić obowiązki, by jeden z nich znajdował się na czele grupy i nią kierował, natomiast drugi szedł na końcu grupy. Opiekun na końcu grupy nie może dopuścić, by któryś z uczniów pozostał za nim. Prowadzenie grup po ulicach, drogach i terenach publicznych powinno odbywać się zgodnie z przepisami ruchu drogowego.


Szczególną ostrożność należy zachować przy przechodzeniu z uczniami przez jezdnię, którą należy przekraczać całą, zwartą grupą. Opiekun jest zobowiązany zatrzymać się (zatrzymać ruch pojazdów) i zaczekać, aż przejdzie ostatni uczestnik.


Wskazane jest korzystanie z usług miejscowych przewodników w trakcie zwiedzania danej miejscowości.



Uczestnicy:





  • Punktualnie stawiają się na miejscu zbiórki.




  • Ubierają się w odzież zapewniającą wygodę i bezpieczeństwo, stosownie do warunków atmosferycznych oraz przygotowują pomoce wskazane przez nauczyciela.




  • Posiadają aktualną legitymację szkolną.




  • Przestrzegają obowiązujących zasad BHP, tj.:





– poruszają się w zwartym szyku prawą stroną chodnika,


– przekraczają jezdnię w miejscu oznaczonym,


– poruszają się w tempie całej grupy,


– cała grupa porusza się po obszarze w zasięgu wzroku nauczyciela,


– kolumnę otwierają i zamykają wyznaczone osoby (gdy jest 1 opiekun).





  • Respektują polecenia nauczyciela prowadzącego wycieczkę.




  • Niezwłocznie informują opiekuna o ewentualnych dolegliwościach lub złym samopoczuciu.




  • Pozostawiają w czystości miejsca, w których przebywali.









Wzory dokumentacji:



Karta wycieczki



Oświadczenie



Harmonogram wycieczki



Oświadczenie rodziców







PODSTAWA PRAWNA ORGANIZACJI WYCIECZEK


1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 roku w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne (DzU z 1997 r., Nr 57, poz. 358)


2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (DzU z 2001 r., Nr 135, poz. 1516)


3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku o usługach turystycznych (tekst jednolity DzU z 2004 r., Nr 223, poz. 2268)


4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity DzU z 2005 r., Nr 108, poz. 908)


5. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 stycznia 1997 roku w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (DzU z 1997 r., Nr 12, poz. 67 z późniejszymi zmianami)


6. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 września 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad i warunków działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej (DzU z 2001 r., Nr 101, poz. 1095)


7. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (DzU z 2003 r., Nr 6, poz. 69)



Zofia Świderska – pracownik ds. BHP w V Liceum Ogólnokształcącym im. płk. St. Dąbka w Gdyni

Przydatny artykuł?Nie

Komentarze

Brak komentarzy
Sonda

Czy przypadła Państwu do gustu nowa odsłona "Oświaty i Prawa"?

Stale się rozwijasz i szukasz nowych inspiracji?

Sprawdź ofertę NOE!

To największy w kraju ośrodek rozwijający kluczowe kompetencje nauczycieli


Zobacz
Poznaj naszą ofertę dla nauczycieli
Zobacz